Ukraińskie Towarzystwo Historyczne w Polsce

Metropolita Dionizy (Waledyński) 1876-1960 / Stefan Dudra. Warszawa : Warszawska Metropolia Prawosławna, 2010. 247 s. ; 24 cm. ISBN 978-83-60311-34-9

Fragment recenzji prof. nadzw. dr hab. Bernadetty Nitschke:

„Stefan Dudra jako pierwszy podjął próbę pełnego przedstawienia życia i działalności Metropolity Dionizego (Walendyńskiego). Autor analizuje kolejne fazy tej złożonej i ciekawej biografii, poczynając od dzieciństwa i młodości – by następnie przejść do etapów rozwoju jego kariery. Czytelnik ma okazję się zapoznać z problemami, z którymi musiał się zmagać metropolita w okresie Drugiej Rzeczypospolitej, II wojny światowej oraz po jej zakończeniu. Autor podkreśla, że przez cały swej posługi metropolita dążył do stabilizacji i stworzenia normalnych warunków dla działalności Kościoła prawosławnego. Był więc człowiekiem kompromisu, który patrząc przez pryzmat interesów kościelnych starał się unikać zaangażowania w spory polityczne. Nie było to jednak łatwe. Jak podkreśla S. Dudra metropolita był dwukrotnie odsuwany od kierowania Cerkwią i więziony przez władze hitlerowskie oraz komunistyczne.

Rekonstrukcja poczynań postaci tak barwnej, a z wielu powodów ważnej, stanowi oczywiste wyzwanie dla badacza. Wydaje się, że Autorowi udało się sprostać postawionym celom. Prezentowana praca przedstawia metropolitę nie tylko jako postać walczącą o pozycję Kościoła prawosławnego i dbającą o wiernych, ale i zmagającą się z fizycznymi słabościami. Poznajemy też metropolitę Dionizego, jako człowieka zafascynowanego archeologią i historią sztuki starożytnej. Określano, go nawet mianem „arystokraty ducha" i człowieka renesansu. Był wybitnym humanistą i poliglotą – znającym grekę, łacinę, niemiecki, francuski oraz rosyjski. (...)"