Ukraińskie Towarzystwo Historyczne w Polsce

 Z okazji 20. rocznicy odzyskania niepodległości przez Ukrainę Stowarzyszenie na Rzecz Polsko-Ukraińskiego Dialogu Kultur „Nowa Generacja” oraz Konsulat Honorowy Ukrainy we Wrocławiu we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim oraz Uniwersytetem Ekonomicznym mają zaszczyt zaprosić na „Pociąg do Ukrainy”, który odbędzie się we Wrocławiu w dniach 10 – 14 października 2011 roku.

 Honorowy patronat nad imprezą objęli: Marszałek Województwa Dolnośląskiego Rafał Jurkowlaniec; Prezydent Wrocławia Rafał Dutkiewicz.

[...] Ambicją organizatorów „Pociągu do Ukrainy” jest, by zaproponowane przedsięwzięcie stanowiło nietuzinkową okazję do wielowymiarowego przybliżenia mieszkańcom Wrocławia i regionu Dolnego Śląska wciąż de facto „znajomego nieznajomego”: Ukrainy - jej najnowszej historii, kultury, nauki, życia społeczno-politycznego i biznesu - kraju, który po historycznym przełomie w sierpniu 1991 roku stanął przed niełatwym wyzwaniem budowania nowego modelu swej państwowości, kreowania na nowo swej narodowo-kulturowej tożsamości.

20 lat to dobra perspektywa, by podjąć próbę dokonania wyważonej oceny zysków  i strat, które przyniósł czas po odzyskaniu niepodległości. To także z całą pewnością dogodny moment do rzeczowej dyskusji o zmianach zachodzących dziś nad Dnieprem oraz o celach strategicznego rozwoju Ukrainy na przyszłość.

Powodów, by dyskutować o Ukrainie we Wrocławiu jest wiele, lecz jeden szczególnie zasługuje na uwagę: to właśnie stolica Dolnego Śląska, jak żadne inne miasto w Polsce, jest świadoma swej złożonej, wielonarodowej tradycji i historii, a świadomość ta niewątpliwie rodzi specyficzną społeczną otwartość miasta na Innego i gotowość do podejmowania wciąż nowych
z nim spotkań, których zamiarem jest chęć obalania stereotypów, próba kreatywnej zmiany wzajemnych uprzedzeń i wysiłek, by pojąć jego skomplikowaną historię, problemy z tożsamością, mentalne zawiłości i autokompleksy.

W związku z powyższym organizatorzy „Pociągu do Ukrainy” mają zaszczyt zaprosić do uczestniczenia w Międzynarodowej Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowej „Uwolnić przyszłość od przeszłości? Uwolnić przeszłość od przyszłości?” Ukraińskie transgresje końca XX – początku XXI wieku. Kultura – historia – polityka, Wrocław, 10-12 października 2011 r.

Ernst Renan w klasycznym dziś eseju Czym jest naród pisał, iż u podstaw narodu tkwi nie tylko wspólna pamięć kulturowa, ale i umiejętność zapominania i wspólnego "prze-pisywania" historii. Zapominanie jest więc procesem absolutnie niezbędnym dla kształtowania tożsamości narodowej. Ale Renan podpowiada także, iż istotą owego mechanizmu zapominania jest "trwały dialog" nie-pamięci z pamięcią; to właśnie ów dialog tworzy matryce tożsamości narodowej.

Z perspektywy XXI wieku wyraźnie widać, iż dla Ukrainy nie jest to zadanie łatwe: kraj ów naznaczony nieprzepracowaną traumą rozpadu ZSRR musi jednocześnie zmagać się z diametralnymi zmianami cywilizacyjnymi i kulturowymi, które przyniosła ze sobą postmoderna, ujęta przez Zygmunta Baumana w ramy płynnej nowoczesności. Owa płynność, w rozumieniu filozofa, charakteryzuje życie, w którym „warunki działania ulegają zmianie, zanim sposoby działania zdążą zakrzepnąć w zwyczajowych i rutynowych formułach”. Dlatego też płynne życie nie potrafi zbyt długo zachować swojego kształtu ani utrzymać stabilnego kursu. Płynność uświadamia jednak przede wszystkim prawdę, że świat jest nieustannym performancem, wymagającym ciągle, od nowa uprawomocnienia. Dla jednostki oznacza to konieczność pogodzenia się z prawdą, iż jej tożsamość może istnieć jedynie, jako niedokończony projekt, czyli: nieustanne wykraczanie poza siebie, bycie w nieprzerwanej transgresji. Oznacza to także konieczność pożegnania się z kilkoma kluczowymi złudzeniami nowoczesności: wiarą w istnienie kresu życiowej drogi, którą się podąża, osiągalnością celów historycznych przemian, stanu doskonałości, jaką można zdobyć w bliższej lub dalszej przyszłości, wiarą w ład idealny, w którym wszystko ma swoje miejsce, w którym nie ma przypadków ani wątpliwości, wiarą w to, że los człowieka stanie się absolutnie przejrzysty, gdy tylko posiądzie się całość niezbędnej wiedzy, wreszcie wiarą w całkowite opanowanie przyszłości, tak totalne, że „położy kres wszelkiej przygodności, niezgodzie, wieloznaczności i wszelkim nieprzewidzianym skutkom ludzkich działań”.

Transgresja niewątpliwie motywuje jednostkę, społeczność, naród do wykraczania poza czynności codzienne, powszechne i nawykowe, obligując jednocześnie do podejmowania decyzji, które przekraczają granice materialne, symboliczne, granice czasu i przestrzeni. Dzięki temu rodzą się nowe dzieła sztuki, kultury, nauki, nowy ład społeczny i nowe instytucje polityczne oraz nowe przestrzenie wirtualne, znikają zaś struktury przestarzałe. Stąd też kategoria granicy musi się znaleźć w centrum dyskusji nad transgresją. Wykraczanie poza granice (kulturowe, społeczne, polityczne, narodowe, historyczne, intelektualnych etc.) w celu wyznaczenia nowych granic, nowych horyzontów, z myślą o ich ponownym przekraczaniu. Na tym właśnie polega „intelektualny skandal” transgresji (G. Bataille): na grze z granicą-feniksem. Dzięki zaś wdzieraniu się w szczeliny granic, jak pisał Nietzsche, człowiek przybliża się do poznania istoty bytu i wiedzy o sobie samym. Jednak bez wiecznotrwałości i odradzania się zakazu jego przekroczenie byłoby totalnym nonsensem. A zatem „tylko i aż” przybliżenie się do istoty bytu, rozumiane jako przekroczenie i powrót do ograniczeń, z przesunięciem i rozszerzeniem linii zakazu, wyznacza sens ludzkiej egzystencji.

Z całą pewnością ponowoczesna niestałość, niepewność oraz niespójność tego wszystkiego, co otacza człowieka, stała się szalenie atrakcyjnym wyzwaniem i niespotykaną dotąd szansą, by wziąć stery życia we własne ręce, pogodzić się z brakiem wytyczonego szlaku i kierunkiem wędrówki oraz z nieokreślonym czasem jej trwania, a niepewność przekuć w wartość, brak stabilności – w normę, hybrydyczność – w bogactwo, zaś z nomadyczności uczynić pozytywne życiowe credo. Jednak jest to także wyzwanie szalenie ryzykowne, będące dla jednostki źródłem jej rozlicznych lęków.

Dyskusje nad kategorią transgresyjności proponuje się przeprowadzić w następujących ramowych obszarach tematycznych:

• Krocząc tropem badań podjętych w latach 80. XX wieku przez Marię Janion pragniemy zwrócić uwagę na takie zjawiska transgresyjne, jak wizjonerstwo, tragizm, samotność, choroba psychiczna, ciało, gender, erotyka - seksualność – perwersja. Zatem chodzi tu w pierwszej kolejności o transgresję ukierunkowaną na świat wewnętrzny jednostki, która aby zmienić swoją tożsamość indywidualną, czy też zachowanie społeczne, musi najpierw zgromadzić w reprezentacji wewnętrznej znaczną wiedzę o sobie.
• Pamiętając jednak, iż tożsamość jest performatywnym procesem „pośredniczącym między wnętrzem jednostki a zewnętrznym społeczeństwem” (M. Sarup), pragniemy zachęcić do podjęcia analogicznej dysputy również w kontekście tożsamości narodowej, która w dzisiejszym zglobalizowanym świecie będąc niezwykle mocno uwikłaną w ucieleśnione przejawy życia – w bogatą sferę „gęstego opisu” (C. Geertz) – dynamicznie manifestuje się poprzez kulturę popularną. W świetle tej koncepcji jednostki dążą do transgresyjnego przetwarzania połączeń między tym, co lokalne a narodowe, narodowe i globalne, globalne i glokalne. W rezultacie tożsamość narodowa nie stanowi monolitu, lecz podlegając ciągłej negocjacji, ma charakter dynamiczny i dialogowy; „znajduje się w konstelacjach wielkiej matrycy kulturowej obrazów, idei, przestrzeni, rzeczy, dyskursów i praktyk” (T. Edensor).
• W proponowanej debacie nie może zabraknąć także dyskursu postkolonialnego, mającego na względzie przywrócenie kulturze ukraińskiej nie tylko utraconej przeszłości i nadziei na przyszłość, ale także uzupełnienie owego „podwójnego czasu” ideą czasu cyklicznego - „wiecznej teraźniejszości”, gdzie odtwarzana jest tożsamość narodowa i utrzymywany odtabuizowany „własny sposób życia”, ustanawiany dziś nie tyle w żarliwych apelach ideologów odwiecznych tradycji, co przede wszystkim w materialnych, performatywnych i reprezentacyjnych wymiarach życia codziennego; w transgresyjnym dyskursie codzienności podlegającym nieustannym zmianom zarówno niezauważalnym, jak i dramatycznym. Albowiem, jak przekonywał E. Renana, to, czy dany naród istnieje, zależy od „codziennego plebiscytu”.

Program konferencji przewiduje także oddzielną dyskusję na następujące tematy:

• Dyskurs ukraińskich mediów
• Pomarańczowa rewolucja
• Ukraina w polityce Polski i Unii Europejskiej w kontekście inicjatywy „Partnerstwo wschodnie”
• Polska i Unia Europejska w Polityce zagranicznej Ukrainy. Stan obecny i kluczowe perspektywy rozwoju
• Historia Ukrainy w zderzeniu z totalitaryzmami.
• Historia Ukrainy XX stulecia w świetle dyskursu nacjonalistycznego i europejskiego
• Współczesna ukraińska i polska historiografia stosunków polsko-ukraińskich.

Organizatorzy przyjmują zgłoszenia zarówno na oddzielne tematyczne sekcje w ramach przedłożonych tematów, jak i indywidualne propozycje wystąpień, mieszczące się w ogólnym temacie konferencji.

Intencją organizatorów jest, by przywołane tematy, jak i wynikające z nich kolejne asocjacje, stały się punktem wyjścia do dyskusji w ramach konferencyjnych obrad, przewidzianych zarówno w formie posiedzeń plenarnych, jak i sekcyjnych. Proponowana formuła spotkań umożliwi nie tylko efektywną prezentację referatów, ale przede wszystkim będzie sprzyjać twórczej dyskusji, kreatywnej wymianie myśli ukrainoznawczej, jak również zapoznaniu się z dominującymi w niej aktualnie tendencjami naukowymi.

Warunkiem uczestnictwa w konferencji jest zgłoszenie udziału w nieprzekraczalnym terminie do 20 czerwca 2011 roku oraz uiszczenie opłaty konferencyjnej w wysokości 250 zł, którą planujemy przeznaczyć na pokrycie kosztów wydawniczych, organizacyjnych i cateringowych (pierwszego dnia konferencji przewidziany jest uroczysty bankiet). Opłata konferencyjna będzie pobierana bezpośrednio od uczestników w dniu rozpoczęcia konferencji podczas dokonywania rejestracji. Koszty przejazdu, zakwaterowania i wyżywienia ponoszą uczestnicy. Organizatorzy rezerwują noclegi, zapewniają druk referatów w tomie recenzowanym o charakterze monograficznym, zastrzegając sobie prawo przyjęcia tekstów spełniających merytoryczne i formalne wymogi, które zostaną podane w zawiadomieniu potwierdzającym przyjęcie tematu i będącym formalnym zaproszeniem. Czas wystąpienia nie powinien przekroczyć 20 minut. Język roboczy konferencji – polski, ukraiński, angielski.

Zgłoszenia prosimy wysyłać na poniższy adres internetowy:

Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Całości obrad towarzyszyć będzie panel biznesowo-polityczny „Determinanty i perspektywy rozwoju polsko-ukraińskiej współpracy ekonomicznej” oraz szereg imprez artystycznych (ich szczegółowy program zostanie dołączony w późniejszym terminie wraz
z kompletnym programem konferencji).

W imieniu organizatorów łączę serdeczne pozdrowienia

Agnieszka Matusiak

Honorowy Komitet Organizacyjny:

Prof. dr hab. Marek Bojarski – Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego

Prof. dr hab. Bogusław Fiedor – Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu

Grzegorz Dzik – Konsul Honorowy Ukrainy we Wrocławiu

Prof. dr hab. Tadeusz Luty – Pełnomocnik Prezydenta Wrocławia ds. Współpracy z Uczelniami Wyższymi

Prof. dr hab. Tamara Hundorowa – Członek korespondent Narodowej Akademii Nauk Ukrainy w Kijowie

Rada Programowa

Prof. dr hab. Andrzej Gospodarowicz – Prorektor ds. Nauki Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu

Prof. dr hab. Agnieszka Matusiak – Kierownik Zakładu Ukrainistyki IFS UWr., Prezes Stowarzyszenia na Rzecz Polsko-Ukraińskiego Dialogu Kultur „Nowa Generacja” (kierownik merytoryczny PDU)

Olga Barabasz-Rewak – Dyrektor Konsulatu Honorowego Ukrainy we Wrocławiu

Ewa Gołąb-Nowakowska – Dyrektor Biura Współpracy z Zagranicą UM Wrocławia

Bartłomiej Ostrowski – Dyrektor Wydziału Współpracy z Zagranicą i Projektów Międzynarodowych

Janusz Rybak – Wiceprezes Zachodniej Izby Gospodarczej

Partnerzy medialni: Polskie Radio Wrocław, „Gazeta Wrocławska”, „Gazeta Wyborcza”; „Nowa Europa Wschodnia”, tygodnik ukraiński w Polsce "Nasze Słowo"; portale internetowe: PIK, Panorama Kultur; Miasto Wrocław, Wrocław Kreatywny i in.