Ukraińskie Towarzystwo Historyczne w Polsce

Nakładem IPN ukazała się nowa książka na temat działań aparatu bezpieczeństwa wobec mniejszości narodowych - Internacjonalizm, czy? Działania organów bezpieczeństwa państw komunistycznych woebc mniejszości narodowych (1944-1989), red. J. Hytrek-Hryciuk, G. Strauchold, J. Syrnyk, Warszawa-Wrocław 2011.

"Mniejszości narodowe były traktowane przez organy bezpieczeństwa jako potencjalne zagrożenie bezpieczeństwa państwa, dlatego poddano je szczególnej kontroli. Bacznie śledzono wszelkie kontakty mniejszości z zagranicą – przytoczenie żartu o rzeczywistości PRL w liście do znajomych w Kanadzie mogło stać się przyczyną szantażu i werbunku, a wypowiedź po pijanemu na zabawie – powodem tzw. rozmowy ostrzegawczej. Za przejaw
wrogości i separatyzmu uznawano często po prostu chęć zachowania własnej tożsamości etnicznej, religijnej czy kulturowej. Chyba najbardziej nieufnie odnoszono się do Niemców, Ukraińców i Żydów. Tego typu nastawienie do mniejszości narodowych utrzymywało się w aparacie władzy aż do końca istnienia PRL".

Międzynarodowa konferencja naukowa: "Pomiędzy ideologią a socjotechniką. Kwestia mniejszości narodowych w polityce władz komunistycznych (doświadczenie polskie i środkowoeuropejskie)"

W ramach centralnego programu badawczego Działalność aparatu bezpieczeństwa wobec mniejszości narodowych, Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej organizuje w dniach 27-28 września 2012 r. w Szczecinie międzynarodową konferencję poświęconą problematyce polityki władz państw komunistycznych wobec mniejszości narodowych w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1944–1989.

Emilian Wiszka (Toruń)

Na powstanie kolonii ukraińskich emigrantów w Aleksandrowie Kujawskim i bliskiej okolicy zasadniczy wpływ miał pobyt w tym mieście internowanych żołnierzy Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej¹.

Pododdziały 4 Dywizji Kijowskiej, 6 Dywizji Strzeleckiej i niewielkie grupy innych jednostek przybyły do obozu w Aleksandrowie 5 grudnia 1920 roku. Łącznie znalazło się w nim 3528 osób – 900 oficerów, 2504 szeregowych, 95 kobiet i 29 dzieci. Komendantem obozu mianowano dowódcę 6 Dywizji Strzeleckiej gen. Marka Bezruczkę. Wyższe dowództwo z rodzinami ulokowano w istniejącym do dziś domu po przeciwnej stronie ulicy Kordonowej (obecnie Narutowicza). Ciężkim warunki życia w obozie – w nieogrzewanych barakach, w niedostatku żywności, mydła i lekarstw – towarzyszyła świadomość wielkiej przegranej, oderwanie od ojczystej ziemi, niepewność jutra, zwłaszcza po podpisaniu przez Polskę i Rosję pokoju ryskiego w marcu 1921 roku.

Степан Заброварний, Українське село Станіславчик над Вігром, Warszawa 2011, format В5, 336 s., miękka oprawa, zdjęcia, wydanie ukraińskojęzyczne, ISBN 978-83-908538-5-7

Tematem książki jest historyczno-krajoznawczy szkic o ukraińskiej wiosce Stanisławczyk nad rzeką Wiar. Szkic ten obejmuje okres od pierwszej wzmianki z 1711 r. o tej osadzie aż do deportacji i całkowitego rozproszenia jej dziedzicznych mieszkańców w latach 40. XX w. W ciągu tego czasu przechodziła ona zmienne okresy istnienia, którym poświęcono oddzielne rozdziały szkicu. W każdym z tych rozdziałów, oprócz pierwszego i dziesiątego, opisano życie ludzi na tle istniejących wówczas uwarunkowań polityczno-ekonomicznych. Oprócz funkcji organów administracyjnych szczególnie wyeksponowano rolę ośrodków życia religijnego, szkoły i społecznych organizacji kulturalno-oświatowych. Podstawą do napisania pracy posłużyły dokumenty archiwalne z różnych okresów historycznych, zachowanych w archiwach Polski i Ukrainy, a także wspomnienia uczestników wydarzeń, w tym również autora szkicu.